Mô hình kinh tế tuần hoàn đang trở thành xu hướng tất yếu trong nông nghiệp bền vững tại Việt Nam. Trong đó, cách nuôi gà trong vườn cây ăn quả để tận dụng nguồn phân bón là một giải pháp tối ưu giúp người nông dân gia tăng thu nhập trên cùng một diện tích canh tác. Việc kết hợp này không chỉ tạo ra nguồn thực phẩm sạch mà còn giúp giảm thiểu đáng kể chi phí đầu tư phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho quý độc giả những kiến thức chuyên sâu và quy trình kỹ thuật chi tiết để triển khai mô hình này một cách chuyên nghiệp và hiệu quả nhất.
TÓM TẮT
Lợi ích của mô hình nuôi gà kết hợp vườn cây ăn quả
Việc kết hợp chăn nuôi và trồng trọt trong cùng một hệ sinh thái mang lại những giá trị vượt trội về mặt kinh tế lẫn môi trường, tạo ra một vòng tuần hoàn dinh dưỡng khép kín.
Cung cấp phân bón hữu cơ và cải tạo độ phì nhiêu cho đất
Phân gà được đánh giá là một trong những loại phân hữu cơ có hàm lượng dinh dưỡng cao nhất, đặc biệt là các nguyên tố đa lượng như Nitơ (Đạm), Photpho (Lân) và Kali. Khi áp dụng cách nuôi gà trong vườn cây ăn quả để tận dụng nguồn phân bón, lượng chất thải từ gà sẽ được phân tán trực tiếp hoặc thu gom để ủ hoai, cung cấp nguồn mùn dồi dào cho đất. Quá trình này giúp cải thiện cấu trúc đất, làm đất trở nên tơi xốp hơn, tăng khả năng giữ nước và tạo điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật có lợi phát triển, từ đó giúp bộ rễ cây ăn quả hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn.
Tiết kiệm chi phí thức ăn và kiểm soát sâu bệnh tự nhiên
Gà có tập tính bới đất tìm mồi, chúng sẽ tiêu diệt các loại côn trùng, sâu bọ, nhộng và trứng của các loài gây hại trú ngụ dưới gốc cây hoặc trong tán lá thấp. Điều này giúp giảm thiểu việc sử dụng thuốc trừ sâu, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Bên cạnh đó, gà còn tận dụng được nguồn thức ăn tự nhiên như cỏ dại và các loại quả rụng, giúp người chăn nuôi tiết kiệm từ 20-30% chi phí thức ăn công nghiệp, đồng thời giúp vườn cây luôn sạch cỏ mà không cần tốn công cắt tỉa thường xuyên.
Kỹ thuật nuôi và quản lý gà trong vườn cây đạt năng suất
Để mô hình đạt hiệu quả cao nhất, người nuôi cần có sự tính toán kỹ lưỡng về quy mô và cách thức quản lý để tránh gây tác động tiêu cực đến sự sinh trưởng của cây trồng.
Lựa chọn giống gà và mật độ thả nuôi phù hợp
Việc lựa chọn giống gà đóng vai trò quyết định đến thành công của mô hình. Các giống gà địa phương như gà Ri, gà Mía, gà Tàu vàng hoặc các giống gà lai thả vườn thường được ưu tiên vì chúng có sức đề kháng tốt, khả năng chịu đựng thời tiết khắc nghiệt và kỹ năng tìm kiếm mồi giỏi. Về mật độ, không nên thả quá dày để tránh làm đất bị nén chặt và ô nhiễm môi trường. Thông thường, mật độ lý tưởng là khoảng 1 con/2-4 m² diện tích vườn tùy thuộc vào độ che phủ của tán cây và khả năng cung cấp thức ăn tự nhiên của khu vườn.
Thiết kế chuồng trại và hệ thống rào chắn bảo vệ cây trồng
Dù gà được thả tự do trong vườn, việc thiết kế một khu chuồng trại kiên cố để gà trú mưa, nắng và ngủ đêm là rất quan trọng. Chuồng nên đặt ở vị trí cao ráo, thoáng mát, dễ vệ sinh và cách xa gốc cây chính để tránh tích tụ quá nhiều phân tại một điểm gây xót rễ. Hệ thống rào chắn bằng lưới B40 hoặc lưới cước quanh vườn cần được lắp đặt chắc chắn để quản lý đàn gà, ngăn chặn các loài thú ăn thịt và tránh việc gà đi lạc sang các khu vực lân cận hoặc phá hoại những cây trồng non mới xuống giống.
Phương pháp xử lý và sử dụng phân gà làm phân bón
Phân gà tươi có tính nóng và chứa nhiều vi khuẩn gây hại, do đó cần được xử lý đúng kỹ thuật trước khi đưa vào sử dụng cho cây trồng.
Quy trình ủ phân gà hoai mục bằng chế phẩm sinh học
Để tối ưu hóa cách nuôi gà trong vườn cây ăn quả để tận dụng nguồn phân bón, người dân nên thu gom phân gà từ chuồng trại và trộn với các phụ phẩm nông nghiệp như trấu, mùn cưa hoặc rơm rạ. Sử dụng các chế phẩm sinh học như nấm Trichoderma hoặc chế phẩm EM để đẩy nhanh quá trình phân hủy và tiêu diệt các mầm bệnh, hạt cỏ dại. Đống ủ cần được che đậy kín bằng bạt và duy trì độ ẩm khoảng 50-60%. Sau khoảng 1-2 tháng, khi phân đã hoai mục hoàn toàn và không còn mùi hôi, đây sẽ là nguồn phân bón hữu cơ tuyệt vời cho cây trồng.
Kỹ thuật bón phân gà an toàn để tránh gây cháy rễ cây
Khi bón phân gà đã ủ hoai cho cây ăn quả, cần tuân thủ nguyên tắc bón đúng vị trí và đúng liều lượng. Tuyệt đối không bón trực tiếp vào sát gốc cây vì nồng độ dinh dưỡng cao có thể gây “cháy rễ” hoặc tạo điều kiện cho nấm bệnh tấn công cổ rễ. Kỹ thuật đúng là đào rãnh theo hình chiếu của tán lá, rải phân xuống và lấp đất lại. Việc lấp đất giúp ngăn chặn sự bay hơi của đạm và giúp rễ cây dễ dàng tiếp cận nguồn dinh dưỡng khi tưới nước hoặc khi có mưa.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Có nên thả gà vào vườn cây ăn quả mới trồng hay không?
Câu trả lời là không nên. Cây ăn quả mới trồng có bộ rễ còn non yếu và chưa bám sâu vào đất. Tập tính bới đất mạnh mẽ của gà có thể làm đứt rễ, làm cây bị đổ ngã hoặc chậm phát triển. Tốt nhất, bạn chỉ nên áp dụng cách nuôi gà trong vườn cây ăn quả để tận dụng nguồn phân bón khi cây đã đạt từ 1-2 năm tuổi, khi bộ rễ đã vững chắc và tán cây đủ cao để gà không thể mổ phá ngọn non.
Làm thế nào để ngăn chặn gà bới phá gốc cây quá mức?
Để bảo vệ gốc cây khỏi sự bới phá của gà, bạn có thể áp dụng một số biện pháp như: sử dụng lưới cước vây quanh gốc cây trong bán kính 0.5 – 1 mét, hoặc xếp các loại đá hộc, gạch xung quanh gốc. Ngoài ra, việc cung cấp đầy đủ thức ăn trong máng và tạo ra các khu vực có cát sạch để gà “tắm cát” cũng sẽ giảm bớt hành vi bới đất tìm mồi xung quanh gốc cây ăn quả của chúng.