Bệnh viêm ruột hoại tử (NE) do vi khuẩn Clostridium perfringens gây ra là một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành chăn nuôi gia cầm hiện nay, gây thiệt hại kinh tế nặng nề do tỷ lệ chết cao và giảm hiệu quả chuyển hóa thức ăn. Việc nắm vững cách phòng bệnh viêm ruột hoại tử trên đàn gà. không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe vật nuôi mà còn đảm bảo lợi nhuận bền vững cho người chăn nuôi. Bài viết này sẽ cung cấp một lộ trình chi tiết từ khâu quản lý môi trường, dinh dưỡng đến các biện pháp an toàn sinh học nhằm kiểm soát triệt để mầm bệnh nguy hiểm này.
TÓM TẮT
Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết bệnh viêm ruột hoại tử
Tác nhân gây bệnh và các yếu tố lây nhiễm chính
Tác nhân trực tiếp gây bệnh viêm ruột hoại tử là vi khuẩn Gram dương Clostridium perfringens, thường là type A hoặc type C. Loại vi khuẩn này có khả năng sinh bào tử và tồn tại rất lâu trong môi trường như đất, bụi, chất độn chuồng và phân gà. Vi khuẩn này bình thường có thể tồn tại trong đường ruột gà với số lượng thấp, nhưng khi gặp điều kiện thuận lợi, chúng sẽ nhân lên nhanh chóng và tiết ra các độc tố gây tổn thương niêm mạc ruột.
Các yếu tố lây nhiễm và kích hoạt bệnh bao gồm sự thay đổi đột ngột trong khẩu phần ăn (đặc biệt là hàm lượng protein cao hoặc thay đổi nguồn ngũ cốc), mật độ nuôi quá dày, hoặc khi đàn gà bị nhiễm bệnh cầu trùng làm tổn thương niêm mạc ruột, tạo cơ hội cho vi khuẩn tấn công. Đây là những điểm mấu chốt cần lưu ý trong cách phòng bệnh viêm ruột hoại tử trên đàn gà. một cách chủ động.
Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đặc trưng trên gà
Bệnh thường xảy ra ở thể cấp tính hoặc mãn tính. Ở thể cấp tính, gà có biểu hiện ủ rũ, xù lông, kém ăn, di chuyển chậm chạp và có thể chết đột ngột với tỷ lệ cao. Phân gà thường có màu đen, sẫm màu hoặc có lẫn máu và chất nhầy do niêm mạc ruột bị hoại tử.
Khi tiến hành mổ khám, bệnh tích đặc trưng nhất là đoạn ruột non (đặc biệt là không tràng và hồi tràng) sưng to, thành ruột mỏng và dễ mủn. Bên trong lòng ruột chứa đầy dịch nhầy hôi thối và các mảng giả mạc màu vàng xám bám chặt vào niêm mạc. Trong nhiều trường hợp, niêm mạc ruột bị xuất huyết và hoại tử nghiêm trọng, trông giống như một lớp màng bao phủ bề mặt ruột.
Biện pháp phòng bệnh thông qua quản lý môi trường và dinh dưỡng
Vệ sinh chuồng trại và xử lý chất độn chuồng định kỳ
Môi trường sống sạch sẽ là nền tảng quan trọng nhất trong cách phòng bệnh viêm ruột hoại tử trên đàn gà. Người chăn nuôi cần thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh sát trùng chuồng trại trước khi vào đàn và trong suốt quá trình nuôi. Chất độn chuồng (trấu, mùn cưa) phải luôn khô ráo, tơi xốp; nếu bị ẩm ướt do nước uống rò rỉ hoặc phân gà, cần phải thay thế ngay lập tức để tránh vi khuẩn Clostridium phát triển.
Việc phun thuốc sát trùng định kỳ 1-2 lần/tuần xung quanh khu vực chuồng nuôi giúp giảm áp lực mầm bệnh trong môi trường. Đồng thời, cần kiểm soát tốt hệ thống thông gió để đảm bảo không khí luôn lưu thông, giảm nồng độ khí độc như NH3 và H2S, vốn là những yếu tố gây stress và làm suy giảm sức đề kháng của đàn gà.
Thiết lập chế độ ăn và bổ sung chế phẩm sinh học hỗ trợ
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quyết định đến sức khỏe đường ruột. Để áp dụng cách phòng bệnh viêm ruột hoại tử trên đàn gà. hiệu quả, cần tránh sử dụng các loại thức ăn có hàm lượng protein động vật quá cao hoặc các loại ngũ cốc khó tiêu hóa như lúa mạch, lúa mì với tỷ lệ lớn, vì chúng làm tăng độ nhớt của dịch ruột, tạo điều kiện cho vi khuẩn kỵ khí phát triển.
Bổ sung các chế phẩm sinh học (Probiotics) như Bacillus subtilis hoặc các acid hữu cơ vào thức ăn và nước uống là giải pháp bền vững. Các lợi khuẩn này cạnh tranh vị trí bám dính và nguồn dinh dưỡng với vi khuẩn có hại, đồng thời tiết ra các chất kháng khuẩn tự nhiên giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, tăng cường hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột cho đàn gà.
Kiểm soát bệnh bằng giải pháp an toàn sinh học và thuốc
Phòng ngừa bệnh cầu trùng và các tác nhân kế phát
Mối liên hệ giữa bệnh cầu trùng và viêm ruột hoại tử là rất chặt chẽ. Cầu trùng gây tổn thương niêm mạc ruột, tạo điều kiện cho vi khuẩn Clostridium perfringens xâm nhập và gây bệnh. Do đó, kiểm soát tốt bệnh cầu trùng chính là một phần không thể tách rời trong cách phòng bệnh viêm ruột hoại tử trên đàn gà.
Người nuôi nên sử dụng các loại thuốc phòng cầu trùng luân phiên trong cám hoặc sử dụng vaccine phòng cầu trùng ngay từ giai đoạn gà con. Việc giữ cho chất độn chuồng luôn khô ráo cũng góp phần hạn chế sự phát triển của noãn nang cầu trùng, từ đó gián tiếp ngăn chặn sự bùng phát của viêm ruột hoại tử.
Sử dụng vaccine và kháng sinh dự phòng đúng quy định
Trong những vùng có áp lực dịch bệnh cao, việc sử dụng vaccine phòng bệnh viêm ruột hoại tử cho gà bố mẹ để truyền kháng thể thụ động cho gà con là một phương pháp hiệu quả. Đối với gà thịt, việc sử dụng kháng sinh dự phòng cần được thực hiện hết sức cẩn trọng và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ thú y.
Các loại kháng sinh có tác dụng tốt với vi khuẩn Gram dương như Bacitracin, Tylosin hoặc Amoxicillin có thể được dùng để trộn vào thức ăn hoặc nước uống trong những giai đoạn gà dễ bị stress hoặc có nguy cơ nhiễm bệnh cao. Tuy nhiên, xu hướng hiện nay là hạn chế kháng sinh và thay thế bằng các loại tinh dầu thảo mộc hoặc enzyme tiêu hóa để đảm bảo an toàn thực phẩm và tránh hiện tượng kháng thuốc.
Câu hỏi thường gặp về bệnh viêm ruột hoại tử trên gà
1. Bệnh viêm ruột hoại tử thường xảy ra ở lứa tuổi nào của gà?
Bệnh thường xảy ra phổ biến nhất ở gà thịt từ 2 đến 6 tuần tuổi, tuy nhiên gà đẻ và gà hậu bị cũng có thể mắc bệnh nếu điều kiện vệ sinh và dinh dưỡng không đảm bảo.
2. Tại sao gà bị viêm ruột hoại tử thường đi kèm với bệnh cầu trùng?
Bệnh cầu trùng phá hủy các tế bào biểu mô ruột, làm rò rỉ protein vào lòng ruột, tạo nguồn dinh dưỡng dồi dào cho vi khuẩn Clostridium perfringens phát triển mạnh mẽ và gây ra viêm ruột hoại tử.
3. Có thể dùng biện pháp tự nhiên nào thay thế kháng sinh để phòng bệnh không?
Hoàn toàn có thể. Việc sử dụng các loại acid hữu cơ, tinh dầu (như tinh dầu quế, tỏi, tràm trà) và men vi sinh nồng độ cao là những cách phòng bệnh viêm ruột hoại tử trên đàn gà. rất hiệu quả và đang trở thành xu hướng trong chăn nuôi an toàn sinh học.
4. Làm thế nào để phân biệt viêm ruột hoại tử với các bệnh đường ruột khác?
Cần dựa vào bệnh tích mổ khám: viêm ruột hoại tử đặc trưng bởi các mảng giả mạc màu vàng xám bám chặt và ruột sưng to, trong khi các bệnh khác như thương hàn hay tiêu chảy do E.coli thường không có các mảng hoại tử đặc trưng này.