Trong chăn nuôi hiện đại, việc xử lý chất thải và kiểm soát mùi hôi chuồng trại là yếu tố then chốt quyết định đến năng suất cũng như sức khỏe của vật nuôi. Cách làm đệm lót sinh học bằng trấu và mùn cưa. đang trở thành giải pháp tối ưu được nhiều hộ nông dân và trang trại quy mô lớn ưu tiên áp dụng. Phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hạn chế tối đa các loại dịch bệnh truyền nhiễm mà còn tiết kiệm đáng kể chi phí nhân công dọn dẹp hàng ngày. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn quý bà con chi tiết quy trình thực hiện đệm lót sinh học đạt chuẩn kỹ thuật, giúp tạo dựng một môi trường chăn nuôi an toàn và bền vững.
TÓM TẮT
Chuẩn bị nguyên liệu và men vi sinh làm đệm lót
Để đảm bảo lớp đệm lót hoạt động hiệu quả và có tuổi thọ cao, khâu chuẩn bị nguyên liệu đóng vai trò vô cùng quan trọng. Việc lựa chọn nguyên liệu sạch và chế phẩm vi sinh chất lượng sẽ quyết định khả năng phân hủy chất thải của đệm lót.
Tiêu chuẩn lựa chọn trấu và mùn cưa sạch
Nguyên liệu chính trong cách làm đệm lót sinh học bằng trấu và mùn cưa. cần phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về vệ sinh. Trấu phải là loại trấu khô, không bị ẩm ướt, không chứa các tạp chất lạ và tuyệt đối không có dấu hiệu bị nấm mốc hay mục nát. Mùn cưa nên chọn loại từ các loại gỗ lành tính, không có chứa tinh dầu độc hại (như gỗ lim, gỗ sến) và phải có độ hút ẩm tốt. Sự kết hợp giữa trấu (tạo độ thông thoáng) và mùn cưa (tăng khả năng giữ ẩm và là giá thể cho vi khuẩn) sẽ tạo nên một cấu trúc đệm lót hoàn hảo.
Các loại chế phẩm sinh học và dụng cụ cần thiết
Bên cạnh nguyên liệu thô, bà con cần chuẩn bị các loại chế phẩm sinh học chuyên dụng (thường là men Balasa N01 hoặc các dòng men vi sinh tương đương chứa các chủng vi khuẩn có lợi như Bacillus, Lactobacillus). Ngoài ra, cần chuẩn bị thêm cám gạo hoặc bột bắp để làm thức ăn mồi cho vi sinh vật trong giai đoạn đầu. Các dụng cụ hỗ trợ bao gồm: xẻng trộn, bình phun nước áp lực nhẹ, bạt che phủ và nhiệt kế để kiểm tra nhiệt độ trong quá trình ủ đệm lót.
Quy trình các bước thực hiện làm đệm lót sinh học
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu, bà con tiến hành thực hiện theo quy trình kỹ thuật dưới đây để đảm bảo hệ vi sinh vật phát triển mạnh mẽ nhất.
Cách phối trộn trấu và mùn cưa theo tỷ lệ chuẩn
Tỷ lệ phối trộn thông thường trong cách làm đệm lót sinh học bằng trấu và mùn cưa. là 50% trấu và 50% mùn cưa. Tuy nhiên, tùy vào loại vật nuôi mà bà con có thể điều chỉnh linh hoạt. Đối với gà, có thể tăng tỷ lệ trấu để tạo độ tơi xốp, trong khi đối với lợn, tỷ lệ mùn cưa cao hơn sẽ giúp thấm hút chất thải lỏng tốt hơn. Trước khi đưa vào chuồng, hãy trộn đều hai loại nguyên liệu này với nhau trên một nền phẳng sạch sẽ, đảm bảo hỗn hợp đồng nhất về độ ẩm và cấu trúc.
Kỹ thuật rải và ủ đệm lót trong chuồng trại
Quy trình rải đệm lót được thực hiện qua các bước sau:
- Rải lớp nền: Đổ hỗn hợp trấu và mùn cưa vào chuồng với độ dày từ 10-15cm (đối với gia cầm) hoặc 40-60cm (đối với gia súc).
- Phun dịch men: Hòa tan chế phẩm sinh học với nước và cám gạo theo tỷ lệ hướng dẫn của nhà sản xuất, sau đó phun đều lên bề mặt lớp đệm lót.
- Kiểm tra độ ẩm: Độ ẩm lý tưởng của đệm lót phải đạt khoảng 40-50%. Cách kiểm tra đơn giản là nắm một nắm nguyên liệu trong tay, nếu thấy ẩm nhưng không ra nước và khi buông tay ra hỗn hợp vỡ nhẹ là đạt yêu cầu.
- Ủ đệm lót: Sau khi rải xong, dùng bạt che phủ bề mặt trong khoảng 2-3 ngày để kích hoạt vi sinh vật lên men sinh nhiệt trước khi thả vật nuôi vào chuồng.
Cách bảo trì và sử dụng đệm lót sinh học hiệu quả
Một lớp đệm lót được làm đúng cách có thể sử dụng từ vài tháng đến hơn một năm nếu được bảo trì thường xuyên và đúng kỹ thuật.
Kiểm tra và duy trì độ ẩm cho lớp đệm lót
Trong quá trình sử dụng, bà con cần thường xuyên quan sát bề mặt đệm lót. Nếu thấy đệm lót bị khô và bụi, cần dùng bình phun sương phun nhẹ nước lên bề mặt. Ngược lại, nếu đệm lót quá ướt do vật nuôi làm đổ nước uống hoặc do phân quá nhiều, cần bổ sung thêm hỗn hợp trấu và mùn cưa khô cùng với một lượng men vi sinh bổ sung. Việc định kỳ dùng cào để đảo nhẹ lớp bề mặt (khoảng 2-3 ngày/lần) sẽ giúp đệm lót luôn thông thoáng, tránh tình trạng bị nén chặt gây yếm khí và phát sinh mùi hôi.
Thời điểm thích hợp để thay thế đệm lót mới
Mặc dù cách làm đệm lót sinh học bằng trấu và mùn cưa. mang lại hiệu quả lâu dài, nhưng đến một thời điểm nhất định, đệm lót sẽ mất khả năng phân hủy chất thải. Các dấu hiệu cho thấy cần thay đệm lót mới bao gồm: mùi ammoniac (khai) nồng nặc không giảm sau khi bổ sung men, lớp đệm lót bị bết dính hoàn toàn và không còn tỏa nhiệt. Thông thường, sau mỗi chu kỳ nuôi (xuất chuồng), bà con nên dọn sạch lớp đệm cũ để làm phân bón hữu cơ và tiến hành làm lớp đệm lót mới cho lứa vật nuôi tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp về đệm lót sinh học bằng trấu và mùn cưa
1. Tại sao đệm lót sinh học lại nóng lên sau vài ngày sử dụng?
Đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường và là dấu hiệu cho thấy các vi sinh vật đang hoạt động mạnh mẽ để phân hủy chất hữu cơ. Nhiệt độ này cũng giúp tiêu diệt các loại vi khuẩn gây bệnh và trứng giun sán trong phân vật nuôi.
2. Có thể chỉ sử dụng trấu mà không có mùn cưa được không?
Có thể, nhưng hiệu quả thấm hút sẽ kém hơn. Mùn cưa đóng vai trò như một “miếng bọt biển” giữ ẩm và tạo môi trường cư trú tốt hơn cho vi sinh vật. Việc kết hợp cả hai theo cách làm đệm lót sinh học bằng trấu và mùn cưa. luôn mang lại kết quả tối ưu nhất.
3. Đệm lót sinh học có gây nóng cho vật nuôi vào mùa hè không?
Nếu độ dày đệm lót và mật độ vật nuôi được tính toán hợp lý, cùng với hệ thống thông gió tốt, nhiệt độ từ đệm lót sẽ không gây ảnh hưởng tiêu cực. Ngược lại, nó còn giúp vật nuôi cảm thấy êm ái và sạch sẽ hơn.
Hy vọng với hướng dẫn chi tiết về cách làm đệm lót sinh học bằng trấu và mùn cưa. trên đây, quý bà con sẽ áp dụng thành công vào mô hình chăn nuôi của gia đình, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường sống xanh – sạch – đẹp.