Trong chăn nuôi gia cầm, việc theo dõi sát sao sức khỏe và thói quen ăn uống của đàn gà là yếu tố then chốt quyết định đến năng suất và hiệu quả kinh tế. Một trong những vấn đề phổ biến nhất khiến người chăn nuôi lo lắng chính là tình trạng gà giảm ăn hoặc bỏ ăn đột ngột. Tuy nhiên, không phải lúc nào nguyên nhân cũng bắt nguồn từ dịch bệnh nguy hiểm. Việc nắm vững Cách nhận biết gà ăn kém do thức ăn hay do bệnh sẽ giúp bà con có cái nhìn khách quan, từ đó đưa ra những quyết định xử lý kịp thời, tránh lãng phí thuốc thú y hoặc để dịch bệnh lây lan diện rộng.
TÓM TẮT
Dấu hiệu nhận biết gà ăn kém do chất lượng thức ăn
Thức ăn là yếu tố tác động trực tiếp và nhanh chóng nhất đến khẩu vị của đàn gà. Khi chất lượng nguồn dinh dưỡng có vấn đề, gà thường có những phản ứng đặc thù mà người nuôi có thể quan sát bằng mắt thường.
Quan sát trạng thái thức ăn và phản ứng của đàn gà
Một trong những Cách nhận biết gà ăn kém do thức ăn hay do bệnh đơn giản nhất là kiểm tra cảm quan nguồn thức ăn hiện tại. Nếu thức ăn bị ẩm mốc, có mùi lạ, hoặc bị vón cục do bảo quản không tốt, gà sẽ có xu hướng ăn cầm chừng hoặc chỉ bới tìm những hạt còn sót lại mà không ăn hết khẩu phần.
Bên cạnh đó, hãy quan sát phản ứng của cả đàn. Nếu gà vẫn hoạt động nhanh nhẹn, mắt sáng, lông mượt nhưng lại tỏ ra thờ ơ với máng ăn, rất có thể vấn đề nằm ở độ ngon miệng của cám. Trong trường hợp này, khi bạn thử thay đổi sang một loại cám mới hoặc thức ăn tươi, gà sẽ ngay lập tức tập trung ăn uống bình thường trở lại.
Kiểm tra sự thay đổi đột ngột trong khẩu phần dinh dưỡng
Gà là loài vật khá nhạy cảm với sự thay đổi đột ngột. Nếu bà con vừa thay đổi thương hiệu cám hoặc thay đổi công thức phối trộn (như tăng tỷ lệ bột cá, thay đổi loại ngô) mà thấy gà ăn ít đi, thì đây chính là nguyên nhân. Việc thay đổi thành phần dinh dưỡng quá nhanh khiến hệ tiêu hóa của gà chưa kịp thích nghi, hoặc mùi vị mới không hấp dẫn bằng loại cũ. Ngoài ra, hàm lượng muối quá cao hoặc sự thiếu hụt các axit amin thiết yếu cũng có thể khiến gà giảm cảm giác thèm ăn dù cơ thể vẫn hoàn toàn khỏe mạnh.
Cách phân biệt gà bỏ ăn do các loại bệnh lý
Khác với nguyên nhân do thức ăn, khi gà bỏ ăn vì bệnh lý, tình trạng này thường đi kèm với sự suy giảm nghiêm trọng về thể trạng và các dấu hiệu lâm sàng đặc trưng.
Triệu chứng lâm sàng và biểu hiện bên ngoài của gà bệnh
Để áp dụng Cách nhận biết gà ăn kém do thức ăn hay do bệnh một cách chính xác, bà con cần quan sát kỹ các biểu hiện vật lý. Gà bệnh thường không chỉ ăn kém mà còn kèm theo tình trạng ủ rũ, đứng tụm một chỗ, cánh xệ, mắt lờ đờ hoặc nhắm nghiền.
Tùy vào loại bệnh mà gà sẽ có thêm các triệu chứng như: khó thở, khò khè (bệnh đường hô hấp), tiêu chảy phân trắng, phân xanh hoặc phân có máu (bệnh đường ruột như Gumboro, Newcastle hay cầu trùng). Nếu gà bỏ ăn kèm theo sốt cao, uống nhiều nước bất thường thì đây chắc chắn là dấu hiệu của bệnh lý chứ không phải do chất lượng thức ăn.
Theo dõi tốc độ lây lan và tình trạng sức khỏe chung của đàn
Tốc độ lây lan là tiêu chí quan trọng để phân biệt. Nếu do thức ăn kém chất lượng, thường cả đàn sẽ cùng giảm ăn một lúc nhưng mức độ linh hoạt vẫn duy trì. Ngược lại, nếu do bệnh truyền nhiễm, tình trạng bỏ ăn sẽ bắt đầu từ một vài cá thể rồi lây lan nhanh chóng sang toàn đàn trong vòng vài ngày. Tỷ lệ chết cũng là một chỉ số cần lưu tâm; nguyên nhân do thức ăn hiếm khi gây chết đột ngột với số lượng lớn, trong khi các bệnh dịch nguy hiểm có thể khiến tỷ lệ hao hụt tăng cao nhanh chóng nếu không được can thiệp.
Giải pháp xử lý khi gà có biểu hiện ăn kém
Sau khi đã nắm được Cách nhận biết gà ăn kém do thức ăn hay do bệnh, chủ trang trại cần có các biện pháp xử lý tương ứng để khôi phục sức khỏe cho đàn vật nuôi.
Cách điều chỉnh nguồn thức ăn và môi trường nuôi dưỡng
Nếu xác định nguyên nhân do thức ăn, hãy ngay lập tức kiểm tra lại kho bảo quản, loại bỏ các lô cám bị hỏng hoặc hết hạn sử dụng. Khi muốn thay đổi loại thức ăn mới, bà con nên thực hiện chuyển đổi dần dần bằng cách pha trộn loại cũ và loại mới theo tỷ lệ tăng dần trong 5-7 ngày.
Đồng thời, cần đảm bảo môi trường nuôi dưỡng thông thoáng, nhiệt độ chuồng nuôi ổn định. Vào những ngày nắng nóng, nên bổ sung điện giải và Vitamin C vào nước uống để giảm stress nhiệt, giúp gà duy trì cảm giác thèm ăn. Vệ sinh máng ăn, máng uống sạch sẽ hàng ngày để tránh vi khuẩn và nấm mốc phát triển.
Biện pháp can thiệp thú y và phòng bệnh định kỳ
Trong trường hợp gà ăn kém do bệnh lý, việc đầu tiên cần làm là cách ly những cá thể có biểu hiện nặng để tránh lây lan. Bà con nên tham khảo ý kiến của bác sĩ thú y để sử dụng đúng loại kháng sinh hoặc thuốc điều trị triệu chứng.
Về lâu dài, giải pháp hữu hiệu nhất vẫn là phòng bệnh hơn chữa bệnh. Cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch tiêm phòng các bệnh phổ biến như Newcastle, cúm gia cầm, tụ huyết trùng. Việc định kỳ khử trùng chuồng trại bằng các dung dịch sát khuẩn chuyên dụng sẽ giúp loại bỏ mầm bệnh tồn tại trong môi trường, đảm bảo đàn gà luôn khỏe mạnh và đạt tốc độ tăng trưởng tối ưu.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tại sao gà vẫn khỏe mạnh nhưng lại ăn ít hơn bình thường?
Tình trạng này thường xảy ra do yếu tố môi trường hoặc sinh lý. Khi thời tiết quá nóng, gà sẽ uống nhiều nước và giảm ăn để điều hòa thân nhiệt. Ngoài ra, khi gà bước vào giai đoạn thay lông hoặc gà mái đang trong thời kỳ đẻ đỉnh cao nhưng bị stress tiếng ồn, chúng cũng có thể ăn ít hơn dù không có dấu hiệu bệnh tật. Một nguyên nhân khác có thể là do mật độ nuôi quá dày khiến gà yếu không tranh giành được thức ăn tại máng.
Làm thế nào để kích thích gà ăn ngon miệng trở lại?
Để kích thích vị giác cho đàn gà, bà con có thể bổ sung các loại men tiêu hóa, vitamin nhóm B và axit amin vào khẩu phần ăn hoặc nước uống. Việc chia nhỏ các bữa ăn trong ngày và thường xuyên xới lại thức ăn trong máng cũng giúp kích thích bản năng tò mò và thèm ăn của gà. Ngoài ra, hãy đảm bảo nguồn nước uống luôn sạch và mát, vì gà sẽ không ăn nếu chúng không được cung cấp đủ nước.