Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, những đợt nắng nóng gay gắt kéo dài tại Việt Nam đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với ngành chăn nuôi gia cầm. Gà là loài động vật không có tuyến mồ hôi, khả năng tự điều tiết thân nhiệt kém, do đó rất dễ rơi vào tình trạng stress nhiệt khi nhiệt độ môi trường vượt ngưỡng cho phép. Việc nắm vững cách xử lý đàn gà bị sốc nhiệt trong ngày nắng nóng không chỉ giúp người chăn nuôi bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi mà còn giảm thiểu tối đa các thiệt hại về kinh tế. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp quy trình xử lý chuyên nghiệp và các biện pháp phòng ngừa tối ưu nhất.
TÓM TẮT
Dấu hiệu nhận biết đàn gà đang bị sốc nhiệt
Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường là yếu tố tiên quyết để cứu sống đàn gà. Khi nhiệt độ chuồng nuôi vượt quá 32°C, gà bắt đầu có những phản ứng tiêu cực nhằm giải tỏa nhiệt lượng tích tụ trong cơ thể.
Các biểu hiện lâm sàng thường gặp ở gà
Khi bị sốc nhiệt, biểu hiện dễ nhận thấy nhất là gà há miệng thở dốc với tần suất nhanh, cổ vươn dài và hai cánh xòe ra để tăng diện tích tiếp xúc với không khí nhằm thoát nhiệt. Gà thường có xu hướng tìm đến những khu vực mát mẻ như gần núm uống, góc chuồng hoặc nằm sát nền đất. Bên cạnh đó, bạn sẽ quan sát thấy hiện tượng gà uống rất nhiều nước nhưng lại bỏ ăn hoặc ăn rất ít, phân lỏng do uống quá nhiều nước, mào và tích gà có thể chuyển sang màu nhợt nhạt hoặc tím tái trong trường hợp nặng.
Ảnh hưởng của sốc nhiệt đến năng suất chăn nuôi
Sốc nhiệt không chỉ gây chết đột ngột mà còn để lại hệ lụy lâu dài đối với năng suất. Đối với gà thịt, quá trình tăng trưởng bị chững lại, tỉ lệ tiêu tốn thức ăn (FCR) tăng cao do gà không hấp thụ được dinh dưỡng. Đối với gà đẻ, stress nhiệt làm giảm tỉ lệ đẻ rõ rệt, trứng có kích thước nhỏ hơn, vỏ trứng mỏng, dễ vỡ do mất cân bằng canxi và các chất điện giải trong cơ thể. Nếu không biết cách xử lý đàn gà bị sốc nhiệt trong ngày nắng nóng kịp thời, tỉ lệ hao hụt đàn có thể lên đến 10-20% chỉ trong vài giờ cao điểm.
Quy trình xử lý khẩn cấp khi gà bị sốc nhiệt
Khi phát hiện đàn gà có dấu hiệu bị sốc nhiệt, người chăn nuôi cần bình tĩnh thực hiện các bước can thiệp khẩn cấp để hạ thân nhiệt cho gà một cách an toàn nhất.
Biện pháp hạ nhiệt môi trường và cơ thể gà
Ngay lập tức, cần tăng cường tối đa hệ thống thông gió để làm thông thoáng chuồng trại. Nếu sử dụng hệ thống làm mát bằng giàn lạnh (Cooling pad), hãy kiểm tra để đảm bảo nước chảy đều và quạt hút hoạt động hết công suất. Một trong những cách xử lý đàn gà bị sốc nhiệt trong ngày nắng nóng hiệu quả là phun sương lên mái chuồng hoặc trực tiếp vào không khí trong chuồng (lưu ý không phun quá ẩm gây bí bách). Trong trường hợp khẩn cấp, có thể dùng nước mát phun nhẹ lên mào và chân gà để giúp chúng thải nhiệt nhanh hơn, tuyệt đối không dội nước lạnh đột ngột lên toàn thân gà vì có thể gây sốc phản vệ.
Bổ sung dinh dưỡng và chất điện giải kịp thời
Nước uống đóng vai trò sống còn trong lúc này. Cần cung cấp đầy đủ nước sạch và mát (khoảng 20-25°C) cho gà. Hãy pha thêm các chất điện giải như Electrolytes, Vitamin C, và Glucose vào nước uống để giúp gà bù đắp lượng khoáng chất đã mất qua đường hô hấp và bài tiết. Vitamin C có tác dụng cực kỳ quan trọng trong việc giảm nồng độ Corticosterone trong máu, giúp gà chống chọi với stress tốt hơn. Ngoài ra, nên tạm dừng cho gà ăn vào những giờ nắng nóng nhất (từ 10h sáng đến 4h chiều) để giảm sinh nhiệt từ quá trình tiêu hóa thức ăn.
Giải pháp phòng tránh sốc nhiệt cho gà hiệu quả
Phòng bệnh hơn chữa bệnh, việc chủ động triển khai các biện pháp chống nóng từ sớm sẽ giúp đàn gà duy trì sức khỏe ổn định suốt mùa hè.
Cải thiện hệ thống thông gió và làm mát chuồng trại
Thiết kế chuồng trại cần đảm bảo sự thông thoáng tự nhiên hoặc có hệ thống quạt hút khí thải và khí nóng ra ngoài. Mái chuồng nên được lợp bằng vật liệu cách nhiệt hoặc phủ thêm lớp lá cọ, rơm rạ, lưới đen chống nắng. Việc lắp đặt hệ thống giàn mưa trên mái là giải pháp cực kỳ hữu hiệu để giảm nhiệt độ bên trong chuồng từ 3-5°C. Ngoài ra, xung quanh chuồng nên trồng cây xanh tạo bóng mát nhưng không được che khuất hướng gió chính.
Điều chỉnh chế độ ăn uống và mật độ nuôi
Vào mùa nắng nóng, cần giảm mật độ nuôi nhốt xuống khoảng 10-20% so với mùa lạnh để tạo không gian thông thoáng cho gà. Thay đổi thời gian cho ăn vào lúc trời mát như sáng sớm hoặc chiều muộn để gà ăn được nhiều hơn và không bị quá tải nhiệt. Khẩu phần ăn nên tăng cường hàm lượng đạm và các loại vitamin, đồng thời giảm bớt tinh bột để hạn chế sinh nhiệt cơ thể. Luôn đảm bảo hệ thống núm uống hoạt động tốt và nước trong đường ống không bị nóng do tác động của ánh nắng mặt trời.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Gà bị sốc nhiệt uống thuốc gì để nhanh hồi phục
Khi gà bị sốc nhiệt, bạn không nên sử dụng các loại kháng sinh nặng vì sẽ làm tăng áp lực lên gan và thận. Thay vào đó, hãy ưu tiên các loại thuốc hỗ trợ như:
- Chất điện giải (Electrolytes): Giúp cân bằng ion và pH máu.
- Vitamin C: Giảm stress, tăng cường sức đề kháng và hạ nhiệt cơ thể.
- Glucose: Cung cấp năng lượng tức thời cho gà bị suy nhược.
- Giải độc gan thận: Hỗ trợ quá trình đào tạo độc tố và phục hồi chức năng cơ quan nội tạng.
Cách nhận biết gà đã thoát khỏi tình trạng nguy hiểm
Gà được coi là đã ổn định khi nhịp thở trở lại bình thường, không còn há miệng hay xòe cánh. Gà bắt đầu đi lại nhanh nhẹn, tìm đến máng ăn và phản ứng linh hoạt với các tác động từ môi trường xung quanh. Màu sắc của mào và tích gà trở nên hồng hào trở lại. Tuy nhiên, sau khi gà đã hồi phục, người chăn nuôi vẫn cần theo dõi sát sao trong 2-3 ngày tiếp theo và tiếp tục duy trì cách xử lý đàn gà bị sốc nhiệt trong ngày nắng nóng thông qua việc bổ sung dinh dưỡng để tránh tình trạng tái phát hoặc nhiễm các bệnh cơ hội.