Bệnh Newcastle, hay còn được người chăn nuôi gọi với cái tên dân dã là bệnh gà rù, là một trong những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất trên gia cầm với tỷ lệ tử vong có thể lên đến 100% nếu không được kiểm soát kịp thời. Việc nắm vững kiến thức về Bệnh Newcastle (gà rù): Triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả. không chỉ giúp bà con bảo vệ đàn vật nuôi mà còn giảm thiểu rủi ro kinh tế đáng kể cho trang trại. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết từ dấu hiệu nhận biết đến quy trình xử lý dịch bệnh chuyên nghiệp theo tiêu chuẩn thú y.
TÓM TẮT
Dấu hiệu nhận biết bệnh Newcastle ở gà
Việc phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh đóng vai trò tiên quyết trong việc khoanh vùng và dập dịch. Tùy theo độc lực của chủng virus mà biểu hiện trên đàn gà có thể khác nhau.
Triệu chứng lâm sàng điển hình
Gà mắc bệnh thường có thời gian ủ bệnh ngắn, sau đó xuất hiện các triệu chứng cấp tính. Đầu tiên, gà có biểu hiện ủ rũ, kém ăn, lông xù và thường đứng tụm lại một chỗ. Về hô hấp, gà khó thở, há mồm để thở và phát ra tiếng khò khè đặc trưng. Một dấu hiệu rất phổ biến là gà bị tiêu chảy, phân có màu trắng xanh hoặc vàng trắng, mùi rất tanh. Ở giai đoạn muộn, các triệu chứng thần kinh xuất hiện rõ rệt như gà bị vẹo cổ, đi vòng quanh, liệt chân hoặc cánh, đầu bị run rẩy.
Bệnh tích đặc trưng khi mổ khám
Khi tiến hành mổ khám lâm sàng, các chuyên gia thú y thường tập trung quan sát các cơ quan nội tạng. Bệnh tích điển hình nhất của bệnh Newcastle là hiện tượng xuất huyết ở dạ dày tuyến (các nốt xuất huyết đỏ rực trên đỉnh các lỗ tuyến). Ngoài ra, hệ thống đường ruột cũng bị viêm loét, đặc biệt là ở ngã ba manh tràng và các mảng lympho dọc theo ruột non. Phổi có thể bị viêm, túi khí mờ đục và có dịch nhầy.
Nguyên nhân và con đường lây lan dịch bệnh
Hiểu rõ nguồn gốc và cách thức virus tấn công sẽ giúp người chăn nuôi có chiến lược ngăn chặn Bệnh Newcastle (gà rù): Triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả. một cách chủ động hơn.
Tác nhân virus gây bệnh Newcastle
Bệnh do virus Newcastle (Newcastle Disease Virus – NDV) gây ra, thuộc họ Paramyxoviridae. Đây là loại virus có khả năng biến đổi linh hoạt với nhiều chủng có độc lực khác nhau, từ độc lực cao (gây chết nhanh) đến độc lực thấp (chỉ gây triệu chứng nhẹ). Virus này có sức đề kháng khá tốt trong môi trường tự nhiên, đặc biệt là trong điều kiện nhiệt độ thấp và độ ẩm cao.
Các phương thức truyền lây phổ biến
Bệnh lây lan rất nhanh qua hai con đường chính: trực tiếp và gián tiếp. Con đường trực tiếp xảy ra khi gà khỏe tiếp xúc với gà bệnh, hít phải bụi bẩn hoặc giọt bắn chứa virus trong không khí. Con đường gián tiếp thông qua thức ăn, nước uống bị nhiễm mầm bệnh, hoặc qua các dụng cụ chăn nuôi, quần áo của công nhân và các loài chim hoang dã di cư mang theo virus từ vùng dịch về trang trại.
Biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh Newcastle hiệu quả
Vì hiện nay chưa có thuốc đặc trị virus Newcastle, việc phòng bệnh bằng vaccine kết hợp với an toàn sinh học là giải pháp duy nhất để bảo vệ đàn gà.
Quy trình sử dụng vaccine phòng bệnh
Sử dụng vaccine là bước quan trọng nhất trong quy trình Bệnh Newcastle (gà rù): Triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả.. Lịch tiêm phòng cần được thực hiện nghiêm ngặt như sau:
- Giai đoạn 3-5 ngày tuổi: Nhỏ mắt, mũi bằng vaccine Lasota hoặc hệ 2 lần 1.
- Giai đoạn 18-21 ngày tuổi: Nhắc lại lần 2 bằng vaccine Lasota hoặc cho uống.
- Giai đoạn gà hậu bị (12-15 tuần tuổi): Tiêm vaccine vô hoạt (vaccine dầu) để tạo miễn dịch bền vững cho gà đẻ trứng.
Lưu ý: Chỉ tiêm phòng khi đàn gà hoàn toàn khỏe mạnh và tuân thủ đúng liều lượng của nhà sản xuất.
Vệ sinh thú y và an toàn sinh học
Bên cạnh vaccine, môi trường sống sạch sẽ là rào cản ngăn chặn virus xâm nhập. Bà con cần thực hiện các bước sau:
- Sát trùng định kỳ: Phun thuốc khử trùng chuồng trại ít nhất 1-2 lần/tuần bằng các loại dung dịch như Iodine hoặc Chloramine B.
- Kiểm soát ra vào: Hạn chế người lạ vào khu vực chăn nuôi; phải có hố sát trùng tại cửa chuồng.
- Quản lý nguồn giống: Chỉ mua gà giống từ những cơ sở uy tín, có giấy chứng nhận kiểm dịch và phải nuôi cách ly ít nhất 21 ngày trước khi nhập đàn.
- Xử lý chất thải: Phân và chất độn chuồng cần được ủ sinh học hoặc xử lý bằng vôi bột để tiêu diệt mầm bệnh.
Câu hỏi thường gặp về bệnh Newcastle (FAQ)
Dưới đây là giải đáp cho những thắc mắc phổ biến của người chăn nuôi về căn bệnh nguy hiểm này.
Bệnh Newcastle có lây sang người không
Virus Newcastle có thể lây sang người nhưng mức độ không nguy hiểm như trên gia cầm. Những người tiếp xúc trực tiếp với gà bệnh hoặc làm việc trong phòng thí nghiệm có thể bị viêm kết mạc mắt (đau mắt đỏ) hoặc có triệu chứng nhẹ giống như cảm cúm. Tuy nhiên, bệnh thường tự khỏi sau vài ngày và không để lại di chứng nghiêm trọng. Để an toàn, người chăn nuôi nên sử dụng bảo hộ lao động đầy đủ khi xử lý đàn gà bệnh.
Gà bị bệnh Newcastle có chữa được không
Hiện tại, thế giới vẫn chưa tìm ra thuốc đặc trị để tiêu diệt virus Newcastle trong cơ thể gà. Khi đàn gà đã mắc bệnh, việc dùng kháng sinh chỉ có tác dụng chống bội nhiễm các bệnh vi khuẩn thứ phát như E.coli hay tụ huyết trùng. Đối với những cá thể đã phát bệnh nặng, cách tốt nhất là tiêu hủy theo quy định thú y để tránh lây lan diện rộng. Việc tập trung vào nâng cao sức đề kháng bằng vitamin, điện giải và các chất bổ trợ chỉ có tác dụng hỗ trợ những con gà chưa phát bệnh trong ổ dịch.