Gà ri từ lâu đã được biết đến là giống gia cầm có chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc và khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu Việt Nam. Tuy nhiên, để đạt được năng suất tối ưu và giá trị thương phẩm cao, người chăn nuôi cần có một quy trình chăm sóc bài bản, đặc biệt là việc lên thực đơn hàng ngày cho gà ri thả vườn. Một chế độ dinh dưỡng cân đối, phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng không chỉ giúp đàn gà phát triển đồng đều, tăng cường hệ miễn dịch mà còn tiết kiệm đáng kể chi phí thức ăn đầu vào cho bà con nông dân.
TÓM TẮT
Nhu cầu dinh dưỡng của gà ri thả vườn theo từng giai đoạn phát triển
Nhu cầu về năng lượng, protein và các vi chất của gà ri thay đổi liên tục theo độ tuổi. Việc nắm vững các chỉ số này là tiền đề quan trọng để xây dựng một thực đơn khoa học.
Chế độ ăn cho gà ri giai đoạn úm và gà con
Trong giai đoạn từ 1 đến 4 tuần tuổi, hệ tiêu hóa của gà ri còn rất non yếu nhưng tốc độ phát triển bộ khung xương lại rất nhanh. Do đó, thức ăn cần có hàm lượng đạm (protein) cao, dao động từ 20% đến 22%. Trong những ngày đầu, bà con nên sử dụng thức ăn hỗn hợp dạng viên nhỏ dành riêng cho gà chủng loại khởi đầu để đảm bảo gà dễ tiêu hóa và hấp thụ hoàn toàn dưỡng chất. Nước uống cần được bổ sung thêm các loại vitamin tổng hợp và điện giải để tăng sức đề kháng, giúp gà chống chọi với các tác động từ môi trường bên ngoài.
Dinh dưỡng cho gà ri giai đoạn vỗ béo và gà đẻ
Khi gà bước vào giai đoạn từ 2 tháng tuổi trở đi, mục tiêu của việc lên thực đơn hàng ngày cho gà ri thả vườn chuyển sang tập trung vào việc tích lũy cơ bắp và hoàn thiện chất lượng thịt. Lúc này, hàm lượng đạm có thể giảm xuống còn khoảng 16-18%, nhưng cần tăng cường các nguồn năng lượng từ tinh bột. Đối với gà ri nuôi lấy trứng, thực đơn cần được bổ sung thêm một lượng lớn Canxi và Photpho để vỏ trứng chắc chắn và duy trì tỷ lệ đẻ đều đặn. Việc kết hợp giữa thức ăn tinh và vận động thả vườn sẽ giúp gà có lớp mỡ dưới da mỏng, thịt thơm và không bị bở.
Các nhóm thức ăn thiết yếu trong thực đơn của gà ri
Để tối ưu hóa chi phí và tận dụng lợi thế của mô hình thả vườn, thực đơn của gà ri nên là sự kết hợp hài hòa giữa các nguồn nguyên liệu sẵn có và thức ăn bổ sung.
Tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên và phụ phẩm nông nghiệp
Lợi thế lớn nhất của gà ri thả vườn là khả năng tự tìm kiếm thức ăn trong môi trường tự nhiên như giun, dế, mối và các loại côn trùng. Đây là nguồn đạm tự nhiên vô cùng quý giá giúp thịt gà có vị ngọt đặc trưng. Bên cạnh đó, bà con có thể tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp như bã đậu, bã bia, thân cây chuối băm nhỏ hoặc các loại rau xanh (rau muống, rau lang). Những loại thực phẩm này không chỉ cung cấp chất xơ giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt mà còn giúp giảm đáng kể lượng thức ăn công nghiệp cần mua.
Bổ sung thức ăn tinh và khoáng chất cần thiết
Dù gà có khả năng tự kiếm mồi, nhưng để đạt trọng lượng xuất chuồng đúng thời hạn, việc bổ sung thức ăn tinh là bắt buộc. Nhóm thức ăn này bao gồm ngô hạt nghiền, thóc, cám gạo và các loại bột cá. Đặc biệt, không nên bỏ qua các nhóm khoáng vi lượng và vitamin. Trong điều kiện nuôi thả, gà có thể thiếu hụt một số khoáng chất do đất đai bạc màu, vì vậy việc trộn thêm premix khoáng vào khẩu phần ăn hàng ngày sẽ giúp đàn gà tránh được các bệnh về chân và rụng lông.
Gợi ý mẫu thực đơn hàng ngày chi tiết cho gà ri thả vườn
Một thực đơn chuẩn cần có sự tính toán kỹ lưỡng về tỷ lệ giữa các thành phần để đảm bảo gà không bị thừa chất này nhưng lại thiếu chất kia.
Cách phối trộn thức ăn theo tỷ lệ chuẩn
Dưới đây là một công thức phối trộn phổ biến dành cho gà ri giai đoạn phát triển (từ 60 ngày tuổi):
- Ngô nghiền hoặc thóc: 40% – 50% (Cung cấp năng lượng chính).
- Cám gạo tươi: 20% – 25% (Cung cấp chất béo và vitamin nhóm B).
- Bột cá hoặc bột đậu nành: 15% – 20% (Cung cấp đạm).
- Rau xanh băm nhỏ: 10% (Cung cấp chất xơ và vitamin).
- Khoáng và vitamin bổ sung: 1% – 2%.
Bà con nên trộn đều các nguyên liệu này với một ít nước để tạo độ ẩm, giúp gà dễ ăn và tránh lãng phí do rơi vãi.
Lịch trình cho gà ăn khoa học trong ngày
Lịch trình ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ và tập tính vận động của gà. Một ngày nên chia làm 2-3 lần cho ăn chính:
- Sáng sớm (6h – 7h): Cho gà ăn khoảng 30% lượng thức ăn tinh trong ngày trước khi thả ra vườn. Điều này giúp gà có đủ năng lượng để vận động tìm mồi.
- Trưa (11h – 12h): Bổ sung thêm rau xanh hoặc các loại phụ phẩm nông nghiệp tại các máng ăn dưới bóng râm.
- Chiều muộn (16h – 17h): Cho gà ăn 70% lượng thức ăn còn lại. Đây là bữa ăn quan trọng nhất để gà tích lũy dinh dưỡng qua đêm. Sau khi ăn xong, gà sẽ tự động vào chuồng trú ngụ.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Có nên cho gà ri ăn hoàn toàn bằng cám công nghiệp không?
Mặc dù cám công nghiệp giúp gà lớn rất nhanh, nhưng nếu nuôi gà ri thả vườn, việc cho ăn 100% cám công nghiệp sẽ làm mất đi hương vị đặc trưng của thịt gà và tăng chi phí đầu tư. Tốt nhất nên kết hợp theo tỷ lệ 30% cám công nghiệp và 70% thức ăn tự phối trộn.
2. Làm thế nào để thịt gà ri vàng và chắc hơn thông qua thực đơn?
Để da gà có màu vàng đẹp tự nhiên, bà con nên tăng tỷ lệ ngô (bắp) vàng trong khẩu phần ăn. Để thịt chắc, cần đảm bảo không gian thả vườn đủ rộng để gà vận động và không lạm dụng các loại thức ăn giàu chất béo.
3. Tại sao cần phải thay đổi thực đơn theo mùa?
Vào mùa lạnh, gà cần nhiều năng lượng hơn để giữ ấm cơ thể, do đó cần tăng tỷ lệ tinh bột. Ngược lại, vào mùa hè, cần bổ sung nhiều nước, điện giải và rau xanh để gà không bị sốc nhiệt.
Việc lên thực đơn hàng ngày cho gà ri thả vườn là một nghệ thuật kết hợp giữa kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn. Hy vọng với những chia sẻ trên, bà con sẽ có thêm những thông tin hữu ích để chăm sóc đàn gà của mình đạt hiệu quả cao nhất.