Trong ngành chăn nuôi thương phẩm, giai đoạn xuất bán đóng vai trò quyết định đến hiệu quả kinh tế cuối cùng của cả một chu kỳ nuôi dưỡng dài ngày. Tuy nhiên, một thực tế khiến nhiều chủ trang trại trăn trở chính là tình trạng sụt giảm trọng lượng của vật nuôi trong quá trình chuẩn bị và vận chuyển đến nơi tiêu thụ. Việc nắm vững Cách kiểm soát hao hụt trước và sau khi xuất chuồng không chỉ giúp bảo toàn tối đa năng suất thịt mà còn là chìa khóa để tối ưu hóa lợi nhuận, giảm thiểu các rủi ro về sức khỏe đàn vật nuôi. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những kiến thức chuyên sâu và giải pháp kỹ thuật thực tiễn để giải quyết vấn đề này một cách hiệu quả nhất.
TÓM TẮT
Nguyên nhân gây hao hụt trọng lượng khi xuất chuồng
Việc nhận diện chính xác các nguyên nhân gây thất thoát trọng lượng là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xây dựng chiến lược Cách kiểm soát hao hụt trước và sau khi xuất chuồng hiệu quả.
Tác động của stress và môi trường vận chuyển
Stress là yếu tố hàng đầu dẫn đến sự sụt giảm trọng lượng nhanh chóng. Khi vật nuôi bị thay đổi môi trường sống đột ngột, tiếp xúc với tiếng ồn lớn từ phương tiện vận chuyển hoặc sự thay đổi nhiệt độ quá mức, cơ thể chúng sẽ kích hoạt cơ chế phản ứng tự vệ. Quá trình này tiêu tốn một lượng lớn năng lượng dự trữ trong cơ bắp và gan (glycogen). Hơn nữa, tình trạng lo âu khiến vật nuôi bài tiết nhiều hơn, dẫn đến mất nước và giảm trọng lượng cơ thể thực tế một cách đáng kể trước khi đến tay người mua.
Sai sót trong kỹ thuật chăm sóc giai đoạn cuối
Nhiều hộ chăn nuôi thường mắc sai lầm trong việc thay đổi chế độ dinh dưỡng quá đột ngột hoặc bỏ qua việc bổ sung các chất hỗ trợ sức đề kháng trước ngày xuất bán. Việc sử dụng các loại thức ăn kém chất lượng hoặc thay đổi khẩu phần ăn khiến hệ tiêu hóa của vật nuôi không kịp thích nghi, gây ra tình trạng rối loạn tiêu hóa hoặc bỏ ăn. Ngoài ra, việc thiếu cung cấp đủ nguồn nước sạch trong những giờ cuối cùng tại chuồng cũng là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hiện tượng sụt cân do mất nước tế bào.
Giải pháp kiểm soát hao hụt trước khi xuất chuồng
Để thực hiện tốt Cách kiểm soát hao hụt trước và sau khi xuất chuồng, người chăn nuôi cần có kế hoạch chuẩn bị kỹ lưỡng ít nhất từ 1 đến 2 tuần trước thời điểm xuất bán chính thức.
Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và nước uống phù hợp
Trong giai đoạn cận xuất chuồng, cần duy trì chế độ ăn ổn định, tránh thay đổi loại cám hay thành phần thức ăn đột ngột. Một kỹ thuật quan trọng là bổ sung thêm các chất điện giải (Electrolytes), Vitamin C và các axit amin thiết yếu vào nguồn nước uống. Những dưỡng chất này giúp vật nuôi tăng cường khả năng chịu đựng stress, giữ nước cho cơ thể và duy trì độ tươi ngon của khối cơ. Nước uống phải luôn sẵn có và đảm bảo vệ sinh để vật nuôi có thể uống theo nhu cầu, giúp duy trì thể trạng tốt nhất.
Quy trình chuẩn bị và phân loại đàn vật nuôi
Việc phân loại đàn dựa trên kích cỡ và giới tính trước khi xuất chuồng giúp hạn chế tình trạng con lớn chèn ép con bé, giảm thiểu các cuộc xô xát gây thương tích. Khi thực hiện việc đánh dấu hoặc kiểm đếm, công nhân cần thao tác nhẹ nhàng, tránh gây náo loạn trong chuồng. Việc chuẩn bị sẵn hồ sơ tiêm phòng và kiểm dịch cũng giúp rút ngắn thời gian chờ đợi, giảm bớt thời gian vật nuôi phải chịu đựng căng thẳng trong không gian hẹp.
Kỹ thuật giảm thiểu hao hụt trong quá trình vận chuyển
Vận chuyển là khâu then chốt trong quy trình Cách kiểm soát hao hụt trước và sau khi xuất chuồng. Kỹ thuật vận chuyển tốt có thể giảm tỷ lệ hao hụt từ 2-5% xuống mức thấp nhất.
Phương pháp bốc xếp và mật độ vận chuyển hợp lý
Khi đưa vật nuôi lên xe, nên sử dụng cầu dẫn có độ dốc vừa phải (không quá 20 độ) và có tấm chắn hai bên để vật nuôi tự di chuyển một cách tự nhiên. Tuyệt đối không dùng roi vọt hay gậy nhọn gây đau đớn và bầm tím thịt. Mật độ trên xe phải được tính toán kỹ lưỡng: không quá chật chội gây ngột ngạt, nhưng cũng không quá thưa thớt khiến vật nuôi bị xô đẩy khi xe phanh gấp hoặc vào cua. Việc chia ngăn trên thùng xe là giải pháp tối ưu để ổn định vị trí của đàn vật nuôi.
Kiểm soát nhiệt độ và thời gian di chuyển thực tế
Thời điểm vận chuyển lý tưởng nhất là vào lúc sáng sớm hoặc đêm muộn khi thời tiết mát mẻ. Nếu bắt buộc phải di chuyển trong điều kiện nắng nóng, xe vận chuyển cần có hệ thống phun sương hoặc mái che cách nhiệt tốt. Lộ trình di chuyển nên được khảo sát trước để chọn quãng đường ngắn nhất và bằng phẳng nhất. Thời gian di chuyển càng ngắn, nguy cơ hao hụt trọng lượng và tỉ lệ tử vong dọc đường càng thấp, đảm bảo chất lượng thịt khi đến lò mổ hoặc trang trại mới.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Làm thế nào để hạn chế vật nuôi bị stress khi bắt?
Để hạn chế stress, người chăn nuôi nên thực hiện việc bắt và lùa vật nuôi một cách bình tĩnh, hạn chế tiếng ồn lớn và ánh sáng quá chói. Sử dụng các tấm bảng nhựa để điều hướng vật nuôi thay vì dùng roi điện hay gậy. Việc cho vật nuôi làm quen với sự hiện diện của con người và phương tiện vận chuyển vài ngày trước đó cũng là một mẹo hữu hiệu trong Cách kiểm soát hao hụt trước và sau khi xuất chuồng.
Thời gian nhịn ăn trước khi xuất chuồng bao lâu là hợp lý?
Thông thường, thời gian nhịn ăn hợp lý là từ 6 đến 12 tiếng trước khi bốc xếp lên xe. Việc nhịn ăn giúp giảm khối lượng chất thải (phân và nước tiểu) trên xe, giữ cho môi trường vận chuyển sạch sẽ hơn và giảm áp lực lên cơ quan nội tạng của vật nuôi khi di chuyển. Tuy nhiên, tuyệt đối không được cắt nguồn nước uống, vì mất nước sẽ dẫn đến sụt cân nghiêm trọng và làm giảm chất lượng thịt thương phẩm.