Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, nhiệt độ môi trường tăng cao đang trở thành thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam. Gà là loài động vật không có tuyến mồ hôi, do đó khả năng tự điều tiết thân nhiệt của chúng rất hạn chế. Khi nhiệt độ chuồng trại vượt quá ngưỡng chịu đựng, đàn gà sẽ rơi vào trạng thái căng thẳng cực độ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất. Việc nắm vững Cách nhận biết đàn gà bị stress do nhiệt không chỉ giúp người chăn nuôi chủ động bảo vệ đàn vật nuôi mà còn giảm thiểu tối đa các thiệt hại về kinh tế. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những kiến thức chuyên sâu giúp bạn nhận diện sớm các dấu hiệu và áp dụng biện pháp xử lý kịp thời.
TÓM TẮT
Dấu hiệu nhận biết gà bị stress nhiệt qua quan sát ngoại hình
Việc quan sát kỹ lưỡng các biểu hiện bên ngoài là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong Cách nhận biết đàn gà bị stress do nhiệt. Những thay đổi về hành vi và diện mạo thường xuất hiện rất sớm ngay khi nhiệt độ môi trường bắt đầu tăng cao.
Thay đổi về nhịp thở và tư thế vận động
Khi nhiệt độ chuồng trại tăng cao, dấu hiệu điển hình nhất là gà bắt đầu há miệng để thở. Do không có tuyến mồ hôi, gà phải tăng cường nhịp thở nhanh và nông để đẩy hơi nóng từ trong cơ thể ra ngoài thông qua sự bay hơi nước ở đường hô hấp. Quan sát kỹ, bạn sẽ thấy ngực gà phập phồng liên tục và nhanh hơn bình thường.
Về tư thế vận động, gà bị stress nhiệt thường có xu hướng dang rộng đôi cánh ra xa cơ thể. Hành động này giúp tăng diện tích tiếp xúc với không khí, hỗ trợ quá trình tản nhiệt tự nhiên. Ngoài ra, đàn gà thường tìm đến những khu vực mát mẻ nhất trong chuồng như gần quạt thông gió, giàn lạnh hoặc cố gắng áp sát cơ thể xuống nền chuồng ẩm để tìm kiếm sự mát mẻ.
Biểu hiện qua mào gà và tình trạng lông
Một trong những Cách nhận biết đàn gà bị stress do nhiệt chính xác khác là quan sát phần mào và tích. Trong điều kiện nhiệt độ quá cao, máu sẽ được dồn về các cơ quan ngoại vi để hỗ trợ tản nhiệt, nhưng nếu tình trạng này kéo dài dẫn đến kiệt sức, mào và tích gà có thể trở nên nhợt nhạt hoặc tím tái do thiếu oxy và rối loạn tuần hoàn.
Bên cạnh đó, lông gà thường trở nên xơ xác, mất đi độ bóng mượt tự nhiên. Gà có biểu hiện ủ rũ, lờ đờ và phản ứng chậm chạp với các tác động từ môi trường xung quanh. Trong một số trường hợp nặng, gà có thể bị tiêu chảy phân trắng hoặc phân xanh do uống quá nhiều nước, khiến vùng lông quanh hậu môn thường xuyên bị bẩn và ẩm ướt.
Ảnh hưởng của stress nhiệt đến năng suất chăn nuôi gà
Stress nhiệt không chỉ là vấn đề về sức khỏe tạm thời mà nó còn để lại những hệ lụy nặng nề đối với hiệu quả kinh tế của trang trại thông qua việc sụt giảm năng suất nghiêm trọng.
Suy giảm khả năng tiêu thụ thức ăn và tăng trưởng
Khi cơ thể phải tập trung năng lượng cho việc thải nhiệt, hệ tiêu hóa của gà sẽ hoạt động kém hiệu quả hơn. Gà bị stress nhiệt thường bỏ ăn hoặc giảm lượng thức ăn tiêu thụ một cách đáng kể, trong khi lượng nước uống vào lại tăng gấp 2 đến 3 lần bình thường. Việc thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài khiến gà chậm lớn, giảm trọng lượng và làm tăng hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), gây lãng phí chi phí đầu tư cho người chăn nuôi.
Giảm tỷ lệ đẻ và chất lượng trứng ở gà mái
Đối với gà đẻ, stress nhiệt gây ra những tổn thất trực tiếp đến sản lượng trứng. Quá trình thở dốc làm giảm nồng độ CO2 trong máu, dẫn đến mất cân bằng axit-bazơ và ảnh hưởng đến khả năng huy động canxi để hình thành vỏ trứng. Kết quả là tỷ lệ đẻ giảm sút, trứng có kích thước nhỏ hơn, vỏ trứng mỏng, dễ vỡ và màu sắc vỏ không đồng đều. Điều này làm giảm giá trị thương phẩm và gây thiệt hại trực tiếp đến doanh thu của hộ chăn nuôi.
Các biện pháp khắc phục tình trạng stress nhiệt ở gà
Sau khi đã nắm vững Cách nhận biết đàn gà bị stress do nhiệt, người chăn nuôi cần nhanh chóng triển khai các biện pháp can thiệp để hạ nhiệt và phục hồi sức khỏe cho đàn gà.
Cải thiện hệ thống làm mát và thông gió chuồng trại
Hệ thống thông gió đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát nhiệt độ chuồng nuôi. Cần đảm bảo quạt thông gió hoạt động liên tục để lưu thông không khí, loại bỏ khí độc và nhiệt tích tụ. Việc lắp đặt hệ thống giàn lạnh (cooling pad) hoặc phun sương trên mái chuồng là những giải pháp hiệu quả để giảm nhiệt độ môi trường từ 3-5 độ C. Ngoài ra, cần lưu ý mật độ nuôi nhốt; vào mùa nóng, nên giảm mật độ gà trong chuồng để tạo không gian thông thoáng cho đàn vật nuôi.
Bổ sung điện giải và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng
Việc bổ sung các chất hỗ trợ là cực kỳ quan trọng để giúp gà vượt qua cơn khủng hoảng nhiệt độ. Người chăn nuôi nên pha thêm Vitamin C, các chất điện giải (Electrolytes) và đường Glucose vào nước uống để giúp gà tăng cường sức đề kháng, cân bằng nội môi và giải nhiệt cơ thể.
Về chế độ ăn, nên thay đổi thời gian cho gà ăn vào những thời điểm mát mẻ trong ngày như sáng sớm hoặc chiều muộn. Tránh cho ăn vào lúc cao điểm nắng nóng vì quá trình tiêu hóa thức ăn sẽ sinh ra nhiệt lượng nội sinh, làm tình trạng stress nhiệt trở nên trầm trọng hơn. Đồng thời, luôn đảm bảo nguồn nước uống cho gà phải sạch và mát.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Nhiệt độ bao nhiêu thì gà bắt đầu bị stress nhiệt?
Thông thường, ngưỡng nhiệt độ lý tưởng cho gà trưởng thành là từ 18-24°C. Khi nhiệt độ môi trường vượt quá 28°C, gà bắt đầu có dấu hiệu stress nhẹ. Nếu nhiệt độ vượt ngưỡng 35°C, gà sẽ bị stress nhiệt nghiêm trọng và có nguy cơ tử vong cao nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời.
2. Có nên phun nước trực tiếp lên thân gà để làm mát không?
Không nên phun nước trực tiếp lên thân gà, đặc biệt là trong chuồng kín, vì việc này sẽ làm tăng độ ẩm không khí đột ngột. Độ ẩm cao kết hợp với nhiệt độ cao sẽ cản trở quá trình thoát nhiệt qua đường hô hấp, khiến gà dễ bị sốc nhiệt và mắc các bệnh về đường hô hấp. Hãy ưu tiên làm mát không khí xung quanh và mái chuồng.
3. Làm thế nào để kích thích gà ăn nhiều hơn trong mùa nóng?
Để kích thích gà ăn, bạn có thể chia nhỏ khẩu phần ăn và cho ăn vào lúc trời mát. Việc bổ sung thêm các loại men tiêu hóa và vitamin nhóm B vào nước uống cũng giúp kích thích vị giác, hỗ trợ gà tiêu hóa tốt hơn trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.