Giai đoạn gà con là thời điểm nhạy cảm nhất trong chu kỳ chăn nuôi, khi hệ miễn dịch của vật nuôi chưa hoàn thiện và cơ thể dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh từ môi trường. Việc nắm vững cách xây dựng phác đồ phòng bệnh hô hấp cho gà con không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi mà còn là yếu tố then chốt quyết định đến hiệu quả kinh tế của toàn trang trại. Một phác đồ khoa học, bài bản sẽ giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong, tối ưu hóa chi phí thuốc điều trị và đảm bảo gà phát triển đồng đều, đạt trọng lượng mục tiêu. Bài viết này sẽ cung cấp cho bà con cái nhìn chi tiết về quy trình xây dựng hệ thống phòng bệnh hô hấp toàn diện và chuyên nghiệp nhất.
TÓM TẮT
Tầm quan trọng của việc phòng bệnh hô hấp ở gà con
Các bệnh đường hô hấp phổ biến thường gặp ở gà
Trong chăn nuôi gia cầm, các bệnh đường hô hấp luôn là mối đe dọa thường trực. Một số bệnh phổ biến bao gồm:
- CRD (Hen gà): Do vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum gây ra, khiến gà thở khò khè, chảy nước mũi.
- Coryza (Sổ mũi truyền nhiễm): Gây sưng phù mặt, chảy dịch mũi đặc và có mùi hôi đặc trưng.
- Viêm phế quản truyền nhiễm (IB): Một bệnh do virus gây ra với khả năng lây lan cực nhanh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp và thận.
- Viêm thanh khí quản truyền nhiễm (ILT): Gây khó thở trầm trọng, gà thường rướn cổ để thở và có thể ho ra máu.
Ảnh hưởng của bệnh hô hấp đến năng suất chăn nuôi
Bệnh hô hấp không chỉ gây tử vong trực tiếp mà còn để lại những hệ lụy kinh tế kéo dài. Khi mắc bệnh, chỉ số tiêu tốn thức ăn (FCR) tăng cao do gà hấp thụ kém nhưng tiêu tốn năng lượng để chống lại bệnh tật. Gà sau khi khỏi bệnh thường có hiện tượng còi cọc, chậm lớn, độ đồng đều trong đàn thấp, làm kéo dài thời gian xuất chuồng. Ngoài ra, chi phí dành cho thuốc kháng sinh và nhân công điều trị sẽ đội lên đáng kể, làm giảm lợi nhuận ròng của người chăn nuôi.
Các bước xây dựng phác đồ phòng bệnh hô hấp chuẩn
Lịch tiêm vaccine và sử dụng thuốc bổ trợ định kỳ
Đây là xương sống trong cách xây dựng phác đồ phòng bệnh hô hấp cho gà con. Việc sử dụng vaccine giúp tạo miễn dịch chủ động, ngăn chặn sự xâm nhập của virus và vi khuẩn.
- Giai đoạn 1-3 ngày tuổi: Nhỏ vaccine phòng bệnh Newcastle và Viêm phế quản truyền nhiễm (IB).
- Giai đoạn 7-10 ngày tuổi: Tiêm hoặc nhỏ vaccine phòng bệnh Gumboro và nhắc lại các vaccine hô hấp nếu cần thiết.
- Sử dụng thuốc bổ trợ: Định kỳ bổ sung Vitamin C, điện giải và các loại men tiêu hóa để tăng cường sức đề kháng tổng thể. Việc sử dụng các sản phẩm thảo dược hỗ trợ hô hấp (như tinh dầu bạc hà, khuynh diệp) cũng giúp làm sạch đường hô hấp và giảm tiết dịch nhầy.
Kiểm soát môi trường chuồng trại và mật độ nuôi
Môi trường là yếu tố trực tiếp tác động đến hệ hô hấp của gà. Để phòng bệnh hiệu quả, cần lưu ý:
- Thông gió: Đảm bảo chuồng nuôi luôn thoáng đãng nhưng phải tránh gió lùa trực tiếp vào gà con. Hệ thống quạt thông gió và rèm che cần được điều chỉnh linh hoạt theo thời tiết.
- Xử lý chất độn chuồng: Sử dụng men vi sinh xử lý nền chuồng để giảm thiểu khí độc (NH3, H2S) – tác nhân chính gây kích ứng niêm mạc hô hấp.
- Mật độ nuôi: Không nuôi quá dày. Mật độ quá cao sẽ làm tăng nhiệt độ chuồng, tích tụ mầm bệnh và gây stress cho gà, tạo điều kiện cho các bệnh hô hấp bùng phát.
Lưu ý quan trọng khi triển khai phác đồ phòng bệnh
Cách nhận biết sớm dấu hiệu gà mắc bệnh hô hấp
Người chăn nuôi cần quan sát đàn gà ít nhất 2 lần mỗi ngày, đặc biệt là vào ban đêm hoặc sáng sớm khi không gian yên tĩnh để phát hiện các triệu chứng:
- Âm thanh bất thường: Tiếng “póc póc”, khò khè hoặc tiếng rít khi gà thở.
- Biểu hiện bên ngoài: Gà vẩy mỏ liên tục, có dịch chảy ra từ mũi hoặc mắt, mắt lim dim hoặc sưng phù.
- Hành vi: Gà giảm ăn, uống nhiều nước, hay đứng tụm lại một chỗ và lông xơ xác. Việc phát hiện sớm giúp chúng ta cách ly kịp thời và điều chỉnh phác đồ điều trị, tránh lây lan diện rộng.
Điều chỉnh phác đồ theo từng giai đoạn phát triển của gà
Cách xây dựng phác đồ phòng bệnh hô hấp cho gà con không phải là một công thức cố định mà cần sự linh hoạt.
- Giai đoạn úm (1-21 ngày): Tập trung vào việc giữ ấm và kiểm soát khí độc từ chất độn chuồng. Vaccine giai đoạn này chủ yếu là nhỏ mắt, mũi hoặc uống.
- Giai đoạn hậu bị: Khi gà lớn hơn, hệ hô hấp đã phát triển nhưng áp lực mầm bệnh từ môi trường bên ngoài lại tăng lên. Lúc này, cần chú trọng vào việc vệ sinh sát trùng định kỳ xung quanh chuồng nuôi và tiêm nhắc lại các loại vaccine quan trọng để duy trì nồng độ kháng thể bảo hộ.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Nên dùng loại vaccine hô hấp nào cho gà con
Tùy vào dịch tễ từng vùng, tuy nhiên các loại vaccine cơ bản không thể thiếu bao gồm: Vaccine Newcastle (hệ 1, hệ 2 hoặc Lasota), vaccine Viêm phế quản truyền nhiễm (IB – chủng H120 hoặc các chủng biến thể), và vaccine Coryza (đối với vùng có áp lực bệnh cao). Bà con nên ưu tiên lựa chọn vaccine từ các nhà sản xuất uy tín và đảm bảo quy trình bảo quản lạnh nghiêm ngặt để đạt hiệu quả tối ưu.
Làm gì khi gà vẫn mắc bệnh dù đã có phác đồ phòng ngừa
Nếu gà vẫn mắc bệnh, cần bình tĩnh thực hiện các bước sau:
- Chẩn đoán chính xác: Mời cán bộ thú y xét nghiệm để xác định nguyên nhân là do virus, vi khuẩn hay do môi trường.
- Vệ sinh cấp bách: Phun sát trùng toàn bộ chuồng trại bằng các dung dịch an toàn có thể phun trực tiếp lên vật nuôi.
- Hỗ trợ điều trị: Tăng cường sức đề kháng bằng vitamin, điện giải và sử dụng kháng sinh nhạy cảm (nếu do vi khuẩn) theo đúng liều lượng. Đồng thời, kiểm tra lại hệ thống thông gió và xử lý ngay nguồn khí độc trong chuồng.