Trong chăn nuôi gia cầm quy mô trang trại, tiêm phòng được xem là “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ đàn vật nuôi khỏi các dịch bệnh nguy hiểm như Newcastle, Gumboro hay cúm gia cầm. Tuy nhiên, hiệu quả của việc phòng bệnh không chỉ phụ thuộc vào chất lượng thuốc mà còn nằm ở quy trình thực hiện nghiêm ngặt. Thực tế cho thấy, nhiều hộ chăn nuôi vẫn mắc phải những sai lầm thường gặp khi tiêm vaccine cho gà tại trại, dẫn đến tình trạng gà vẫn mắc bệnh hoặc bùng phát dịch dù đã được tiêm chủng đầy đủ. Việc nắm vững kiến thức và tránh các lỗi kỹ thuật cơ bản là yếu tố then chốt để đảm bảo sức khỏe cho đàn gà và tối ưu hóa lợi nhuận kinh tế.
TÓM TẮT
Sai lầm trong khâu bảo quản và chuẩn bị vaccine
Khâu chuẩn bị và bảo quản đóng vai trò quyết định đến hoạt lực của vaccine. Một sai sót nhỏ trong giai đoạn này cũng có thể khiến toàn bộ lô vaccine trở nên vô tác dụng.
Bảo quản vaccine không đúng nhiệt độ tiêu chuẩn
Một trong những sai lầm thường gặp khi tiêm vaccine cho gà tại trại phổ biến nhất là việc duy trì nhiệt độ bảo quản không ổn định. Vaccine, đặc biệt là các loại vaccine sống, cực kỳ nhạy cảm với nhiệt độ và ánh sáng. Thông thường, vaccine cần được lưu giữ ở nhiệt độ từ 2°C đến 8°C. Nếu để vaccine ở nhiệt độ phòng quá lâu hoặc để ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp, các vi sinh vật trong vaccine sẽ bị tiêu diệt hoặc giảm độc lực nhanh chóng. Ngoài ra, việc vận chuyển vaccine từ đại lý về trang trại mà không có thùng xốp cách nhiệt hoặc đá gel cũng là nguyên nhân khiến vaccine mất hiệu quả trước khi kịp sử dụng.
Sử dụng nước pha vaccine chứa hóa chất sát khuẩn
Khi sử dụng các loại vaccine pha nước uống hoặc vaccine tiêm cần pha loãng, nhiều người nuôi có thói quen sử dụng nước máy hoặc nước giếng khoan chưa qua xử lý. Nước máy thường chứa Clo, trong khi nước giếng có thể chứa các kim loại nặng hoặc hóa chất sát khuẩn. Những tạp chất này sẽ làm bất hoạt virus, vi khuẩn có lợi trong vaccine. Để khắc phục, người chăn nuôi nên sử dụng nước cất chuyên dụng hoặc nước sạch đã được khử Clo hoàn toàn (để lắng 24 giờ) và bổ sung thêm sữa gầy (sữa bột không béo) để bảo vệ hoạt lực của vaccine trong suốt quá trình sử dụng.
Sai sót về kỹ thuật tiêm và thời điểm thực hiện
Kỹ thuật tiêm không đúng không chỉ làm giảm hiệu quả miễn dịch mà còn có thể gây ra những tổn thương vật lý nghiêm trọng cho đàn gà.
Tiêm sai vị trí hoặc không đủ liều lượng quy định
Mỗi loại vaccine đều có hướng dẫn cụ thể về vị trí tiêm (tiêm bắp, tiêm dưới da cổ hoặc tiêm màng cánh). Việc tiêm sai vị trí, ví dụ như tiêm quá sâu vào xương hoặc tiêm quá nông ngoài da, sẽ khiến vaccine không được hấp thụ tốt. Bên cạnh đó, tình trạng “tiết kiệm” vaccine bằng cách chia nhỏ liều lượng hoặc tiêm không đủ liều cho mỗi cá thể là một sai lầm thường gặp khi tiêm vaccine cho gà tại trại cực kỳ nguy hiểm. Điều này khiến cơ thể gà không sản sinh đủ lượng kháng thể cần thiết, tạo điều kiện cho virus xâm nhập và gây bệnh âm thầm trong đàn.
Thực hiện tiêm chủng khi đàn gà đang bị stress hoặc ốm
Nguyên tắc vàng trong thú y là chỉ tiêm vaccine cho động vật khỏe mạnh. Khi đàn gà đang bị stress do thay đổi thời tiết, vận chuyển hoặc đang ủ bệnh, hệ miễn dịch của chúng đang tập trung đối phó với các tác nhân gây hại hiện tại. Nếu tiêm vaccine vào thời điểm này, cơ thể gà sẽ không thể phản ứng tốt với vaccine, thậm chí có thể gây ra phản ứng ngược làm gà đổ bệnh nặng hơn và chết hàng loạt. Người chăn nuôi cần kiểm tra kỹ tình trạng sức khỏe tổng quát của đàn gà ít nhất 2-3 ngày trước khi quyết định tiêm chủng.
Những lỗi phổ biến khi chăm sóc gà sau tiêm
Nhiều chủ trại lầm tưởng rằng sau khi tiêm xong là công việc đã hoàn tất, dẫn đến sự chủ quan trong khâu hậu kiểm.
Không theo dõi phản ứng phụ và sức khỏe đàn gà
Sau khi tiêm vaccine, đàn gà thường có những phản ứng nhẹ như sốt, giảm ăn hoặc ủ rũ trong vòng 24 giờ đầu. Đây là phản ứng tự nhiên khi cơ thể tiếp nhận kháng nguyên. Tuy nhiên, nếu không theo dõi sát sao, người nuôi có thể bỏ lỡ các trường hợp gà bị sốc phản vệ hoặc phản ứng quá mức với vaccine. Việc quan sát biểu hiện của gà sau tiêm giúp can thiệp kịp thời bằng các biện pháp hạ sốt hoặc tách lọc những cá thể yếu để chăm sóc đặc biệt, tránh lây nhiễm chéo nếu có sự cố xảy ra.
Thiếu bổ sung vitamin và dưỡng chất hỗ trợ đề kháng
Sau khi tiêm chủng, cơ thể gà cần rất nhiều năng lượng để thiết lập hệ thống miễn dịch mới. Việc thiếu bổ sung các loại Vitamin (đặc biệt là Vitamin C, B-complex) và các chất điện giải là một thiếu sót lớn. Các dưỡng chất này giúp gà giảm stress, tăng cường trao đổi chất và đẩy nhanh quá trình tạo kháng thể. Người chăn nuôi nên pha thêm điện giải và vitamin vào nước uống cho gà trước và sau khi tiêm 2-3 ngày để đảm bảo đàn gà phục hồi nhanh chóng và đạt tỷ lệ bảo hộ cao nhất.
Câu hỏi thường gặp về tiêm vaccine cho gà tại trại
1. Có nên tiêm kết hợp nhiều loại vaccine cùng một lúc không?
Không nên tự ý kết hợp các loại vaccine trừ khi có hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc bác sĩ thú y. Việc tiêm quá nhiều loại cùng lúc có thể gây quá tải cho hệ miễn dịch và làm giảm hiệu quả của từng loại vaccine.
2. Nếu lỡ quên lịch tiêm vaccine thì phải làm sao?
Nếu bỏ lỡ lịch tiêm, bạn cần tham khảo ý kiến chuyên gia để có lịch tiêm bù phù hợp. Tuyệt đối không tiêm dồn dập các mũi vaccine trong thời gian quá ngắn vì sẽ gây stress nặng cho đàn gà.
3. Tại sao gà đã tiêm vaccine vẫn bị mắc bệnh?
Điều này có thể do nhiều nguyên nhân: vaccine bị hỏng do bảo quản, kỹ thuật tiêm sai, gà đang ủ bệnh lúc tiêm, hoặc áp lực mầm bệnh tại trại quá lớn vượt quá khả năng bảo hộ của vaccine. Việc tránh các sai lầm thường gặp khi tiêm vaccine cho gà tại trại kể trên sẽ giúp hạn chế tối đa tình trạng này.