Trong chăn nuôi gia cầm quy mô công nghiệp lẫn hộ gia đình, việc tối ưu hóa các điều kiện môi trường là yếu tố then chốt quyết định trực tiếp đến sản lượng và chất lượng trứng. Một trong những kỹ thuật quan trọng nhất nhưng đôi khi chưa được chú trọng đúng mức chính là cách điều chỉnh ánh sáng trong chuồng cho gà đẻ trứng. Ánh sáng không chỉ đơn thuần giúp gà quan sát môi trường xung quanh mà còn đóng vai trò như một tác nhân sinh học mạnh mẽ, điều tiết chu kỳ sinh sản và trạng thái tâm lý của đàn gia cầm. Việc thiết lập một chế độ chiếu sáng khoa học và ổn định sẽ giúp kích thích hệ thống nội tiết, duy trì tỷ lệ đẻ ở mức cao và kéo dài thời gian khai thác trứng, mang lại hiệu quả kinh tế bền vững cho người chăn nuôi.
TÓM TẮT
Vai trò của ánh sáng đối với năng suất gà đẻ trứng
Kích thích hormone thúc đẩy quá trình rụng trứng
Cơ chế sinh học của gà đẻ phụ thuộc rất lớn vào tác động của quang kỳ. Khi ánh sáng đi xuyên qua mắt và hộp sọ, nó sẽ tác động trực tiếp lên vùng dưới đồi và tuyến yên của gà. Quá trình này kích thích sản sinh các hormone quan trọng như FSH (hormone kích thích nang lông) và LH (hormone tạo hoàng thể). Các hormone này đóng vai trò điều phối quá trình phát triển của noãn bào và thúc đẩy sự rụng trứng đều đặn. Nếu không có cách điều chỉnh ánh sáng trong chuồng cho gà đẻ trứng hợp lý, nồng độ hormone sẽ sụt giảm, dẫn đến tình trạng gà đẻ thưa hoặc ngưng đẻ hoàn toàn.
Tăng cường khả năng hấp thụ thức ăn và chuyển hóa
Ánh sáng đóng vai trò duy trì sự năng động của đàn gà, giúp chúng dễ dàng tìm thấy máng ăn và máng uống trong suốt thời gian hoạt động. Bên cạnh đó, cường độ ánh sáng phù hợp còn hỗ trợ quá trình chuyển hóa Vitamin D3, một yếu tố không thể thiếu để gà hấp thụ Canxi từ thức ăn. Việc hấp thụ Canxi hiệu quả không chỉ giúp duy trì sức khỏe xương cho gà mái mà còn đảm bảo vỏ trứng dày, chắc chắn, giảm thiểu tỷ lệ trứng vỡ hoặc trứng vỏ mỏng trong quá trình thu hoạch.
Nguyên tắc điều chỉnh thời gian và cường độ chiếu sáng
Thời gian chiếu sáng tiêu chuẩn cho gà đẻ
Đối với gà trong giai đoạn khai thác trứng, thời gian chiếu sáng tiêu chuẩn thường dao động từ 14 đến 16 giờ mỗi ngày (bao gồm cả ánh sáng tự nhiên và ánh sáng bổ sung). Một nguyên tắc “vàng” trong cách điều chỉnh ánh sáng trong chuồng cho gà đẻ trứng là tuyệt đối không được cắt giảm thời gian chiếu sáng khi gà đã bước vào thời kỳ đẻ. Việc giảm thời gian sáng đột ngột sẽ khiến cơ thể gà hiểu lầm rằng mùa đông đang đến, dẫn đến phản ứng tự nhiên là thay lông và ngừng sản xuất trứng để bảo tồn năng lượng.
Cách bố trí mật độ và công suất bóng đèn
Để đảm bảo ánh sáng được phân bổ đồng đều khắp diện tích chuồng nuôi, người chăn nuôi cần tính toán kỹ lưỡng mật độ lắp đặt. Thông thường, cường độ ánh sáng cần thiết cho gà đẻ đạt mức 10 – 20 lux (tương đương khoảng 3 – 4 Watts cho mỗi mét vuông diện tích chuồng). Các bóng đèn nên được lắp đặt ở độ cao từ 2m đến 2.5m so với mặt sàn và khoảng cách giữa các bóng nên cách nhau từ 2.5m đến 3m. Việc bố trí so le các hàng bóng đèn sẽ giúp loại bỏ các “điểm tối” trong chuồng, tránh tình trạng gà tập trung quá đông tại những khu vực có sáng và gây ra hiện tượng cắn mổ nhau.
Lưu ý kỹ thuật khi quản lý ánh sáng chuồng gà
Tránh tình trạng thay đổi ánh sáng đột ngột
Gà là loài vật rất nhạy cảm với những thay đổi của môi trường xung quanh. Bất kỳ sự thay đổi đột ngột nào về cường độ hoặc thời gian chiếu sáng cũng có thể gây ra tình trạng stress nghiêm trọng cho đàn gà. Ví dụ, nếu đột ngột tăng cường độ sáng quá mạnh, gà có thể trở nên hung dữ và dẫn đến hiện tượng lòi dom hoặc cắn mổ. Ngược lại, việc mất điện kéo dài vào buổi tối mà không có phương án dự phòng sẽ làm gián đoạn chu kỳ hormone, khiến sản lượng trứng sụt giảm ngay lập tức và phải mất rất nhiều thời gian mới có thể hồi phục lại như ban đầu.
Lựa chọn màu sắc ánh sáng tối ưu cho gà
Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng phổ màu của ánh sáng có ảnh hưởng khác nhau đến hành vi của gia cầm. Trong cách điều chỉnh ánh sáng trong chuồng cho gà đẻ trứng, ánh sáng có tông màu ấm như vàng hoặc đỏ thường được ưu tiên hơn. Ánh sáng đỏ có khả năng xuyên thấu tốt hơn và kích thích sự phát triển của cơ quan sinh sản, đồng thời giúp làm giảm xu hướng hung hăng, cắn mổ nhau của gà. Ngược lại, ánh sáng xanh lá cây hoặc xanh dương thường được sử dụng cho gà thịt để thúc đẩy tăng trưởng cơ bắp nhưng lại không mang lại hiệu quả cao cho gà đẻ trứng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Có nên bật đèn 24/24 trong chuồng gà đẻ không
Câu trả lời là KHÔNG. Việc bật đèn liên tục 24 giờ mỗi ngày không những không giúp gà đẻ nhiều hơn mà còn gây ra những hệ lụy tiêu cực. Gà cần một khoảng thời gian tối (ít nhất 6-8 tiếng) để nghỉ ngơi, phục hồi thể trạng và thực hiện các quá trình trao đổi chất nội bào. Chiếu sáng quá mức sẽ khiến gà bị kiệt sức, dễ mắc bệnh và làm giảm tuổi thọ khai thác trứng của đàn gà.
Nên dùng bóng đèn sợi đốt hay đèn LED cho gà đẻ
Hiện nay, đèn LED được khuyến khích sử dụng rộng rãi hơn so với bóng đèn sợi đốt truyền thống. Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu của đèn LED cao hơn, nhưng chúng mang lại nhiều lợi ích vượt trội như: tiết kiệm điện năng lên đến 80%, tuổi thọ cao, ít tỏa nhiệt gây nóng chuồng và có thể tùy chỉnh được phổ màu ánh sáng phù hợp nhất cho gà đẻ. Đèn LED cũng có độ bền tốt hơn trong môi trường chuồng trại có nhiều bụi bẩn và độ ẩm cao.